Papieren schenkingen staan in 2026 voor het eerst op de lijst met “opmerkelijke belastingconstructies” in de Voorjaarsnota. Daarmee zet het ministerie van Financiën deze veelgebruikte techniek nadrukkelijk in de schijnwerpers. De verwachting is dat dit een opmaat vormt naar toekomstige wetgeving.
Toenemende aandacht vanuit de overheid
De overheid ziet papieren schenkingen als een constructie waarmee de grondslag voor de erfbelasting kan worden verlaagd. Vermogen wordt namelijk al tijdens leven verschoven, terwijl de nalatenschap afneemt. Tegelijk kan gebruik worden gemaakt van tariefvoordelen door spreiding in de tijd.
In de politieke en budgettaire context groeit de druk om dit soort structuren te beperken. In de media wordt zelfs gesproken over een gemiste belastingopbrengst van circa € 275 miljoen in 2026.
Opname in de Voorjaarsnota betekent niet direct dat de regeling wordt afgeschaft, maar is wel een duidelijke aanwijzing dat maatregelen worden voorbereid.
Wat is een papieren schenking?
Bij een papieren schenking wordt geen geld overgemaakt. In plaats daarvan erkent de schenker een schuld aan de begiftigde, vaak een kind. Dit gebeurt via een notariële akte en wordt aangeduid als een schuldigerkenning uit vrijgevigheid.
Voor een correcte fiscale werking gelden drie belangrijke voorwaarden:
- vastlegging in een notariële akte
- een jaarlijkse rente van minimaal 6%, die ook daadwerkelijk wordt betaald
- verwerking van de schuld en vordering in box 3 bij beide partijen
Als niet aan deze voorwaarden wordt voldaan, kan de schuld bij overlijden alsnog worden belast als fictieve verkrijging.
Waar zit het fiscale voordeel?
Het voordeel van een papieren schenking zit op meerdere niveaus:
- Lagere erfbelasting: de schuld verlaagt de nalatenschap
- Renteverschuiving: jaarlijkse rentebetalingen verschuiven vermogen zonder schenkbelasting
- Progressievoordeel: spreiding van schenkingen kan leiden tot lagere tarieven
Tegelijk is het belangrijk te beseffen dat de begiftigde een box 3-vordering verkrijgt, terwijl de schenker een schuld heeft die de eigen vermogenspositie beïnvloedt.
Mogelijke maatregelen
In de Voorjaarsnota 2026 worden twee concrete richtingen genoemd om papieren schenkingen minder aantrekkelijk te maken.
- Verlaging van de rente
De verplichte rente van 6% hangt samen met de huidige fiscale rekenrente. Er wordt gekeken naar een verlaging richting circa 3% vanaf 2028. Dit beperkt de mogelijkheid om jaarlijks vermogen over te dragen via rente. - Fictieve verkrijging bij aflossing of overlijden
Een verdergaande maatregel is om aflossingen en/of het openstaande bedrag bij overlijden alsnog te belasten, alsof er geen schenking heeft plaatsgevonden. Daarmee verdwijnt een belangrijk deel van het fiscale voordeel. Eerder betaalde schenkbelasting zou daarbij mogelijk verrekend kunnen worden.
Aandachtspunten voor de praktijk
De voorgestelde maatregelen roepen direct vragen op:
- Overgangsrecht: hoe wordt omgegaan met bestaande papieren schenkingen?
- Administratie: langdurige vastlegging wordt belangrijker, zeker bij verrekeningen over tientallen jaren
- Samenloop met box 3 en regelingen: effecten op toeslagen en eigen bijdragen (Wlz/Wmo) blijven relevant
- Cashflow: een lagere rente beïnvloedt ook de feitelijke geldstromen
Conclusie
Papieren schenkingen staan nadrukkelijk op de radar van de overheid. Met name een lagere rente en mogelijke belastingheffing bij aflossing of overlijden worden als maatregelen verkend.
Voor de praktijk betekent dit vooral toenemende onzekerheid en het belang van goede vastlegging en heroverweging van bestaande structuren. Tijdig inzicht in de mogelijke gevolgen wordt daarmee steeds belangrijker.
Bron: nextens.nl
